Bewustzijn Brandveiligheid en zelfredzaamheid.

Het feit dat dat nog geen 35% van alle woningen een goed geïnstalleerde rookmelder heeft duidt op gebrek aan bewustzijn. Om beter bewust te zijn en na te denken over brandveiligheid is het, naast de noodzaak en effectiviteit van rookmelders heel belangrijk te kijken naar het beschermingsniveau en de zelfredzaamheid van de bewoner(s).

Bewustzijn over de kwaliteit van de rookmelder en de juiste plaatsing.
Een rookmelder is een brandpreventiemiddel dat bij de juiste toepassing, geactiveerd en op de juiste locatie, de ontvluchtingsmogelijkheid vergroot voor aanwezige(n) in de woning.

Rookmelders worden vaak gedeactiveerd door het leegraken van de batterij of het verwijderen van de batterij in verband met het “hinderlijke” afgaan van rookmelders zonder brandaanleiding.
Rookmelders met lithiumbatterijen zijn weliswaar duurder in aanschaf, maar de batterij gaat wel 10 jaar mee. Als je hier ook 10 jaar garantie op krijgt, heb je buiten het onderhouden van de melder een lange tijd nauwelijks omkijken naar de melder. Testen en schoonhouden blijft altijd noodzakelijk voor de effectiviteit en de levensduur van de rookmelder.

Naast goed gecertificeerde rookmelders conform het Europese keurmerk EN14604:2005, is een goede plaatsing van groot belang. Minimaal 1 melder per verdieping in de vluchtroutes zoals de hal en overloop. Dit advies wordt veelal standaard gegeven aan goed zelfredzame personen, echter heeft dezelfde rookmelder met eenzelfde plaatsing een beperktere effectiviteit voor de minder zelfredzame personen waaronder bijvoorbeeld de ouderen en slechthorenden.        

Bewustzijn over de beperktere effectiviteit van de rookmelders bij minder zelfredzame personen.
De effectiviteit van het alarmeren is afhankelijk van de mate waarin rookmelders personen in de woning kunnen waarschuwen. Mensen weten vaak niet hoe snel brand zich kan ontwikkelen en hoe snel rook zich verspreidt. Een snellere responsetijd van zowel de melder als de bewoner levert een  langere vluchttijd op en dus minder slachtoffers.

Allereerst de rookmelders zelf. Door de combinatie van een melder met optische sensorkamer (rook) en een thermische detectie (hitte), detecteren de nieuwste rookmelders niet alleen maar de rookdeeltjes van langzaam smeulend vuur, maar kan de melder dankzij de constante temperatuurcontrole ook een uitslaande brand aanzienlijk sneller detecteren dan een standaard melder, met als grote voordeel een snellere responstijd van de rookmelder zelf. Deze tijd kan zelfs oplopen tot een 15 seconden! Door daarbij ook nog een keuze te maken voor gekoppelde melders creëer je voor de bewoner de langste response/vluchttijd.

Bewustzijn over de beperktere effectiviteit van de rookmelders op gebied van geluidsterkte.
Als het gaat om de bewoners zelf moet er ook verschil worden gemaakt tussen zelfredzame personen als een minder zelfredzame personen waaronder ouderen. In de regelgeving omtrent rookmelders is vastgelegd dat in ruimtes waar een bed staat een geluidssterkte van minimaal 75 dB(A) is verreist en in overige ruimtes een geluidssterkte van minimaal (65 dB(A). Uit het onderzoek is bovendien vastgesteld dat rond de leeftijd van 65 jaar een gehoorverlies optreedt van gemiddeld 30 dB(A). Doordat er maar weinig slechthorende ouderen overdag een hoortoestel dragen, laat staan ’s nachts, zullen slechthorende ouderen minder vaak tijdig gealarmeerd worden.
Om deze groep beter voor te bereiden bij het vroegtijdig ontdekken van brand is toepassing van gekoppelde rookmelders een mooie oplossing aangezien deze allemaal tegelijk in alarm afgaan.
Om het alarmsignaal nog beter te versterken en de responstijd te verkorten, kunnen naast de hal en overloop extra rookmelders geplaatst worden in zowel de bedruimten (slaapkamer) als niet-bedruimten  (woonkamer etc.). Een stap verder kan men ook kiezen voor extra hittemelders in bijvoorbeeld keuken en kelder. Dit zijn plekken waar rookmelders vaak niet geschikt zijn aangezien ze onnodig in vals alarm kunnen gaan door kookdampen en stof.

Voor beste effectiviteit van rookmelders is het alarmsignaal te versteken of zelfs om te zetten in licht en trillingen. Naast (draadloos) koppelbare rookmelders zijn hiervoor speciale toebehoren verkrijgbaar. Het alarmsignaal kan dan worden omgezet naar een lagere geluidsfrequentie van 520HZ in plaats van 3100 HZ  met behulp van een aparte versterker, waardoor veel meer mensen de rookmelder in hun slaap horen, dit geldt dan met name voor slechthorende ouderen en kinderen.
Om het alarmsignaal tevens om te zetten in waarschuwingslicht en trillingen zijn er speciale flitslichten voor op het nachtkastje en vibratie pads voor onder het kussen.

De mate van zelfredzaamheid bepaalt de kans op overleven bij brand. De effectiviteit van rookmelders, toebehoren, de wijze van plaatsing en koppeling bepaalt het beschermingsniveau. Mensen moeten zich bewustzijn dat ze bij brand in eerste fase op zichzelf zijn aangewezen; brandweer en medische hulp komt pas na de eerste fase op gang.